Modelcontract onder de Energiewet: vast en variabel uitgelegd
Door Redactie enfy Laatst bijgewerkt 4 min lezen Geschreven met hulp van AI
Kort antwoord
Sinds 1 januari 2026 moet elke energieleverancier twee modelcontracten aanbieden: een vast contract van 12 maanden en een variabel contract. Bij het variabele modelcontract mogen de tarieven alleen op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober wijzigen, en je hoort dat minstens een maand vooraf.
Inhoud
Sinds 1 januari 2026 geldt de Energiewet. Daardoor moet elke energieleverancier twee modelcontracten aanbieden: een vast contract van 12 maanden en een variabel contract voor onbepaalde tijd. Bij het variabele modelcontract mogen de tarieven alleen op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober veranderen. Je leverancier moet je dat minstens een maand vooraf laten weten.
Wat is een modelcontract?
Een modelcontract is een standaardcontract voor stroom en gas. De ACM stelt de voorwaarden vast; de leverancier bepaalt zelf de tarieven. Elke leverancier die aan huishoudens levert, moet de modelcontracten aanbieden. Daarnaast mag hij eigen contracten verkopen.
De nieuwe modelcontracten gelden formeel sinds 1 januari 2026. De ACM verwachtte dat alle leveranciers ze uiterlijk vanaf 1 april 2026 aanbieden. Het vaste modelcontract is nieuw; voorheen bestond alleen een variabel modelcontract.
Wat is het verschil tussen het vaste en het variabele modelcontract?
| Kenmerk | Vast modelcontract | Variabel modelcontract |
|---|---|---|
| Looptijd | 12 maanden | Onbepaalde tijd |
| Wanneer mogen leveringstarieven wijzigen? | Niet tussentijds | Alleen op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober |
| Wat mag altijd worden doorberekend? | Wijzigingen in belastingen, heffingen, toeslagen en netbeheerkosten | Idem |
| Vooraankondiging prijswijziging | – | Minstens 1 maand, persoonlijk |
| Tussentijds opzeggen | Opzegvergoeding mogelijk | Altijd kosteloos, met opzegtermijn |
| Na afloop | Wordt variabel voor onbepaalde tijd, tenzij je zelf een nieuw contract kiest | – |
Bron: ACM-besluit modelcontracten. In het oude modelcontract uit 2016 mocht de variabele prijs twee keer per jaar wijzigen; nu is dat vier keer per jaar.
Welke tarieven staan in een modelcontract?
Elk modelcontract heeft een vaste opbouw. Zo kun je de modelcontracten van verschillende leveranciers goed naast elkaar leggen.
| Tariefonderdeel | Eenheid in het modelcontract | Btw-basis |
|---|---|---|
| Vaste leveringskosten | € per maand | Incl. btw |
| Variabele leveringskosten stroom | € per kWh | Incl. overheidsheffingen en btw |
| Variabele leveringskosten gas | € per m³ | Incl. overheidsheffingen en btw |
| Terugleververgoeding | € per kWh | Incl. btw |
| Terugleverkosten | € per kWh | Incl. btw |
Terugleverkosten zijn nieuw in het modelcontract. De ACM koos voor een bedrag per kWh in plaats van een staffel, omdat dat het best vergelijkbaar is. Bij het variabele modelcontract kunnen ook de terugleververgoeding en terugleverkosten alleen op de vier vaste data wijzigen. Vanaf 1 januari 2027 krijg je voor teruggeleverde stroom minstens 50% van de kale leveringsprijs, tot 1 januari 2030. Lees meer in einde salderingsregeling 2027.
Hoe wordt de opzegvergoeding berekend?
Een opzegvergoeding mag alleen als je een contract met een vaste looptijd en vaste prijs tussentijds opzegt, en als de vergoeding in je contract staat (Energiewet, artikel 2.15). Bij een variabel of dynamisch contract betaal je nooit een opzegvergoeding.
De formule in de Energieregeling is: (je afgesproken prijs − de prijs van het referentieproduct) × je resterende verbruik. Het referentieproduct is een vergelijkbaar contract dat de leverancier nu aanbiedt, met een looptijd die zo goed mogelijk past bij jouw resterende looptijd. Is de uitkomst nul of negatief, dan betaal je niets. Is energie dus duurder geworden, dan heeft de leverancier geen verlies en betaal je geen vergoeding.
In de handreiking van augustus 2026 zet de ACM de regels op een rij:
- Je leverancier meldt binnen 2 werkdagen na je opzegging de hoogte en berekening van de opzegvergoeding, ook als die € 0 is.
- Geen opzegvergoeding als je opzegt binnen de bedenktermijn, als de leverancier de voorwaarden of tarieven eenzijdig wijzigt, of als de leverancier zelf opzegt (behalve bij wanbetaling).
- Stap je pas meer dan 2 maanden na je opzegging over? Dan wordt de vergoeding opnieuw berekend met de prijs op de overstapdatum.
- De leverancier moet het referentieproduct echt aanbieden en de prijs openbaar maken, bij voorkeur minstens 3 maanden.
- Zeg je 6 maanden of later na de start op? Dan hoef je een welkomstcadeau of bonus niet terug te betalen.
De opzegvergoeding staat op je eindafrekening. Die krijg je binnen 6 weken nadat de levering is gestopt. De opzegtermijn is maximaal 1 maand (ACM ConsuWijzer).
Is er ook een dynamisch modelcontract?
Nee. De Energiewet verplicht de ACM daar niet toe en de ACM stelt het niet op. Een leverancier die alleen dynamische contracten verkoopt, moet wel de vaste en variabele modelcontracten aanbieden. Lees meer in dynamisch energiecontract.
Is een modelcontract de goedkoopste keuze?
Dat hangt af van de tarieven. De ACM legt de voorwaarden vast, maar de leverancier bepaalt zelf de tarieven van zijn modelcontract, net als van zijn andere contracten. Het voordeel van een modelcontract is dat de voorwaarden vastliggen en dat je de tarieven makkelijk kunt vergelijken. Vergelijk de modelcontracten en andere contracten met je eigen verbruik in onze vergelijker. Hoe je rekening is opgebouwd, lees je in opbouw van je energierekening.
Hoe kies je tussen vast en variabel?
- Wil je 12 maanden zekerheid over je leveringsprijs? Kies het vaste modelcontract. Let op de opzegvergoeding als je eerder weg wilt.
- Wil je altijd kosteloos kunnen opzeggen? Kies het variabele modelcontract. De prijs kan wel vier keer per jaar veranderen.
- Heb je zonnepanelen? Vergelijk ook de terugleververgoeding en terugleverkosten per kWh.
- Zet de einddatum van je vaste contract in je agenda. Kies op tijd een nieuw contract.
Veelgestelde vragen
Wat is een modelcontract?
Een standaardcontract voor stroom en gas dat de ACM vaststelt. Elke leverancier moet het aanbieden, naast zijn eigen contracten. Sinds 2026 zijn er twee: vast voor 12 maanden en variabel voor onbepaalde tijd.
Hoe vaak mag de prijs van een variabel modelcontract veranderen?
Maximaal vier keer per jaar: op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Je leverancier moet je minstens een maand vooraf persoonlijk informeren. Je kunt dan kosteloos opzeggen, met inachtneming van de opzegtermijn.
Wat gebeurt er na 12 maanden met een vast modelcontract?
Sluit je zelf geen nieuw contract af, dan wordt het van rechtswege een variabel contract voor onbepaalde tijd. Dat kun je altijd kosteloos opzeggen.
Betaal ik een opzegvergoeding bij een modelcontract?
Alleen als je een vast contract tussentijds opzegt en de vergoeding in het contract staat. Die is het verschil tussen je afgesproken prijs en de prijs van een vergelijkbaar referentieproduct, maal je resterende verbruik. Is dat verschil nul of negatief, dan betaal je niets.
Is er een dynamisch modelcontract?
Nee. De ACM stelt geen modelcontract voor dynamische prijzen vast. Ook leveranciers die alleen dynamische contracten verkopen, moeten wel de gewone modelcontracten aanbieden.
Bronnen
ACM: ACM stelt nieuwe modelcontracten vast (17 december 2025)
ACM: Besluit vaststelling modelcontracten (12 december 2025)
ACM: Handreiking regels opzegvergoeding energiecontract (augustus 2026)
ACM ConsuWijzer: Energiecontract opzeggen, opzegvergoeding en opzegtermijn
Energiewet (artikel 2.15 opzegvergoeding)
Energieregeling (artikel 2.19 berekening opzegvergoeding)
Geschreven met hulp van AI. Een AI-model schreef dit artikel op basis van de genoemde bronnen. Bedragen komen live uit onze eigen tariefdata. Een redacteur heeft deze versie nog niet nagelezen. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Citeer deze pagina: “Modelcontract onder de Energiewet: vast en variabel uitgelegd”, enfy, bijgewerkt 14-11-2026, https://enfy.nl/kennisbank/modelcontract-energiewet · Markdown-versie
Fout gezien? Meld het — we controleren elke melding.
Bereken wat jij betaalt
Vergelijk stroom en gas van alle leveranciers met jouw postcode en verbruik.
Lees ook
- Kennisbank Dynamisch energiecontract: hoe werkt het en voor wie is het? Bij een dynamisch contract betaal je per kwartier of per uur de beursprijs, plus een inkoopvergoeding, energiebelasting en 21% btw. De gemiddelde dynamische stroomprijs is deze maand € 0,25 per kWh, tegen gemiddeld € 0,3…
- Kennisbank Opbouw van je energierekening: waar betaal je voor? Je energierekening bestaat uit leveringskosten, vaste leveringskosten, netbeheerkosten, energiebelasting, belastingvermindering en 21% btw. Alleen de leveringskosten en vaste kosten verschillen per leverancier. In 2026 b…
- Kennisbank Einde salderingsregeling 2027: wat verandert er voor jou? Op 1 januari 2027 stopt salderen. Je betaalt dan energiebelasting en btw over alle stroom die je van het net haalt: € 0,1065 per kWh aan energiebelasting incl. btw (Fiscale sleuteltabel 2027, definitief na het Belastingp…