# Stooklijn en thermostaat: zo stookt je cv-ketel zuiniger

> Met een goede stooklijn en een modulerende thermostaat werkt je hr-ketel op lagere watertemperatuur en condenseert hij beter. Alleen moduleren scheelt volgens Milieu Centraal al zo'n 3%: bij 1.200 m³ gas is dat 36 m³, ofwel € 66 per jaar.

Laatst bijgewerkt: 14 november 2026 · Bedragen herberekend op 18 november 2026 met actuele tarieven (incl. btw) · Bron: https://enfy.nl/verwarmen/stooklijn-en-thermostaat

Met een goed ingestelde stooklijn en een modulerende thermostaat stookt je hr-ketel op een lagere watertemperatuur. Dan condenseert hij beter en gebruikt hij minder gas. Alleen al moduleren scheelt volgens Milieu Centraal zo'n 3% op de stookkosten. Bij 1.200 m³ gas is dat 36 m³, ofwel € 66 per jaar.

## Wat is een stooklijn?

Een stooklijn is de instelling die bepaalt hoe warm het cv-water is bij een bepaalde buitentemperatuur. De ketel gebruikt daarvoor een buitenvoeler, meestal op de noord- of noordoostgevel. Dit heet ook weersafhankelijk regelen.

Is het buiten koud, dan maakt de ketel het water warmer. Op een milde dag blijft het water lauwer. Daardoor is het water volgens [RVO](https://www.rvo.nl/energiemaatregelen/gc3) nooit warmer dan nodig. In het voorjaar en najaar voorkomt dat ook dat je huis te warm wordt.

Een voorbeeld van RVO: 40 °C cv-water bij 15 °C buiten en 70 °C bij 0 °C buiten. Daartussen loopt een rechte lijn. Welke waarden bij jouw huis passen, hangt af van de isolatie en de radiatoren.

## Waarom bespaart een lagere aanvoertemperatuur gas?

Een hr-ketel haalt extra warmte uit de waterdamp in de rookgassen. Die damp condenseert alleen als het water dat terugkomt uit de radiatoren koel genoeg is. Volgens [RVO](https://www.rvo.nl/energiemaatregelen/fh7) is dat bij een retourtemperatuur van 55 °C of lager. Een andere RVO-pagina noemt 56 °C. Is het retourwater warmer, dan werkt een hr-ketel als een minder zuinige vr-ketel.

Hoe laag kan het? Volgens [Milieu Centraal](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/verwarmen-met-gas/cv-ketel-onderhoud-en-instelling/):

| Woning | Aanvoertemperatuur cv-water (°C) |
|---|---|
| Maximum moderne cv-ketel | 80 |
| Redelijk tot goed geïsoleerd | vaak 50 of 60 is genoeg |
| Heel goed geïsoleerd | 35 tot 50 kan genoeg zijn |

Warm tapwater is iets anders. Zet dat niet lager dan 60 °C, vanwege legionella.

## Welke thermostaat past daarbij?

| Type | Wat doet hij? | Besparing (bron) | Prijs (bron) |
|---|---|---|---|
| Modulerende thermostaat | laat de ketel minder hard branden als er minder warmte nodig is | ongeveer 3% op de stookkosten (Milieu Centraal) | vanaf ongeveer € 80 |
| Modulerende klokthermostaat | idem, met tijdsprogramma | ongeveer 3% door moduleren (Milieu Centraal) | ongeveer € 150 |
| Slimme thermostaat | regelt automatisch, ook op afstand | tot 14% van het gas voor verwarming, als je nu niet bewust stookt (Milieu Centraal) | – |
| Weersafhankelijke regeling (stooklijn) | past de watertemperatuur aan het weer aan | geen vast percentage voor woningen bekend | – |

Kies volgens [Milieu Centraal](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/slimme-thermostaat/) altijd een thermostaat die de ketel kan laten moduleren. Een zelflerende thermostaat is niet altijd zuiniger, omdat hij de ketel soms eerder laat starten. Heb je een warmtepomp, dan hoort daar vaak een eigen thermostaat bij. Een slimme thermostaat voor een hr-ketel is vaak niet geschikt voor een warmtepomp.

## Hoeveel levert het op?

Rekenvoorbeeld met de percentages van Milieu Centraal:

| Maatregel | Besparing | Bij 1.200 m³ gas (m³ per jaar) | Bij 1.200 m³ (€ per jaar, incl. btw) | Bij 790 m³ gas (m³ per jaar) | Bij 790 m³ (€ per jaar, incl. btw) |
|---|---|---|---|---|---|
| Modulerende thermostaat | 3% | 36 | € 66 | 24 | € 44 |
| Slimme thermostaat, als je nu niet bewust stookt | tot 14% | tot 168 | € 306 | tot 111 | € 202 |
| Ecostand voor warm water | 15 m³ | 15 | € 27 | 15 | € 27 |

Tel de percentages niet zomaar bij elkaar op. Ze overlappen deels, want ook een slimme thermostaat kan de ketel laten moduleren.

## Hoe stel je de stooklijn in?

1. **Zoek in de handleiding** van je ketel of hij een buitenvoeler en stooklijn heeft. Oudere ketels passen de temperatuur niet zelf aan.
2. **Kies twee punten**, bijvoorbeeld de watertemperatuur bij 15 °C en bij 0 °C buiten ([RVO](https://www.rvo.nl/onderwerpen/technieken-beheer-en-innovatie-gebouwen/installaties-goed-inregelen/klimaatinstallatie)).
3. **Verlaag stap voor stap**, met 5 °C per keer, en kijk of het overal warm genoeg blijft.
4. **Blijft een kamer te koud?** Laat de installatie [waterzijdig inregelen](/besparen/waterzijdig-inregelen) voordat je de stooklijn weer hoger zet.
5. **Laat het lastige deel aan je installateur over**, bijvoorbeeld bij het onderhoud.

Zet daarnaast de thermostaat zelf niet hoger dan nodig. Wat één graad scheelt, lees je bij [thermostaat 1 graad lager](/besparen/thermostaat-1-graad-lager). Wil je later een warmtepomp? Een huis dat warm blijft met lauw water, is daar al klaar voor. Zie [lage-temperatuurverwarming](/verwarmen/lage-temperatuurverwarming-vloerverwarming).

## Aannames

- Besparingspercentages: Milieu Centraal (moduleren ongeveer 3%, slimme thermostaat tot 14% voor wie niet bewust stookt, ecostand ongeveer 15 m³ per jaar).
- De euro's zijn de bespaarde m³ gas maal de gemiddelde all-in gasprijs van vaste contracten (€ 1,82 per m³), stand 18 november 2026.
- Alleen variabele energiekosten: geen vaste leveringskosten, netbeheerkosten of onderhoud.
- 3% van 790 m³ is 23,7 m³, afgerond 24 m³; 14% van 790 m³ is 110,6 m³, afgerond 111 m³.

## Veelgestelde vragen

### Wat is een stooklijn?

De stooklijn bepaalt hoe warm het cv-water is bij een bepaalde buitentemperatuur. Is het buiten koud, dan wordt het water warmer; is het mild, dan blijft het lauwer. Dat heet ook weersafhankelijk regelen.

### Bij welke temperatuur condenseert een hr-ketel?

Volgens RVO werkt een hr-ketel condenserend als het retourwater 55 °C of kouder is. Een andere RVO-pagina noemt 56 °C. Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe makkelijker dat lukt.

### Hoeveel bespaar je met een modulerende thermostaat?

Milieu Centraal noemt ongeveer 3% op de stookkosten. Bij 1.200 m³ gas is dat 36 m³, ofwel € 66 per jaar. Een modulerende thermostaat is te koop vanaf ongeveer € 80.

### Levert een slimme thermostaat veel op?

Alleen als je nu niet bewust stookt. Dan kan het volgens Milieu Centraal tot 14% van het gas voor verwarming schelen. Stook je al zuinig met een klokthermostaat, dan levert het weinig op.

### Hoe laag kan de aanvoertemperatuur?

Milieu Centraal noemt 50 of 60 °C vaak genoeg in een redelijk tot goed geïsoleerd huis, en 35 tot 50 °C in een heel goed geïsoleerd huis. Check of je radiatoren dan nog genoeg warmte geven.

## Bronnen

1. [RVO: Pas een weersafhankelijke regeling toe (GC3)](https://www.rvo.nl/energiemaatregelen/gc3)
2. [RVO: Pas een HR-ketel toe (FH7)](https://www.rvo.nl/energiemaatregelen/fh7)
3. [RVO: In 4 stappen uw klimaatinstallatie goed inregelen](https://www.rvo.nl/onderwerpen/technieken-beheer-en-innovatie-gebouwen/installaties-goed-inregelen/klimaatinstallatie)
4. [Milieu Centraal: Cv-ketel onderhoud en instelling](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/verwarmen-met-gas/cv-ketel-onderhoud-en-instelling/)
5. [Milieu Centraal: Klokthermostaat en radiatorkranen](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/energiezuinig-huis/energiezuinig-verwarmen-en-warm-water/klokthermostaat-en-radiatorkranen/)
6. [Milieu Centraal: Slimme thermostaat](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/slimme-thermostaat/)

---

Geschreven met hulp van AI. Redactiebeleid: https://enfy.nl/redactie

Citeer deze pagina: "Milieu Centraal: Slimme thermostaat", enfy, bijgewerkt 14-11-2026, https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/slimme-thermostaat/

Vergelijk stroom en gas van alle leveranciers: https://enfy.nl/vergelijken
