# Vast, variabel of dynamisch: welk energiecontract past bij jou?

> Bij een vast contract staat je prijs per kWh en m³ 1, 2 of 3 jaar vast. Bij een variabel contract kan je leverancier de prijs tussentijds aanpassen, maar kun je altijd kosteloos opzeggen. Bij een dynamisch contract betaal je de beursprijs: voor stroom per kwartier of uur, voor gas per dag. Deze maand kost stroom gemiddeld € 0,34 per kWh bij een vast, € 0,41 bij een variabel en € 0,25 bij een dynamisch contract (all-in, incl. btw).

Laatst bijgewerkt: 14 november 2026 · Bedragen herberekend op 18 november 2026 met actuele tarieven (incl. btw) · Bron: https://enfy.nl/kennisbank/vast-variabel-of-dynamisch

Er zijn drie contractvormen voor stroom en gas. Bij een **vast** contract staat je prijs per kWh en m³ 1, 2 of 3 jaar vast. Bij een **variabel** contract kan je leverancier de prijs tussentijds aanpassen, maar kun je altijd kosteloos opzeggen. Bij een **dynamisch** contract betaal je de beursprijs van het moment. Deze maand kost stroom gemiddeld € 0,34 per kWh bij een vast contract, € 0,41 bij een variabel en € 0,25 bij een dynamisch contract (all-in, incl. btw, peildatum 18 november 2026).

## Wat is een vast energiecontract?

Bij een vast contract spreek je een prijs per kWh stroom en per m³ gas af voor een vaste looptijd. Meestal is dat 1, 2 of 3 jaar. Stijgen de prijzen op de energiemarkt, dan betaal jij nog steeds je afgesproken prijs. Dalen ze, dan profiteer je daar niet van.

- **Zekerheid:** je leveringsprijs verandert niet tijdens de looptijd. Wijzigingen in energiebelasting, btw en netbeheerkosten mogen wel altijd worden doorberekend.
- **Opzeggen:** dat kan altijd, maar als je tussentijds weggaat kan een opzegvergoeding gelden. Die betaal je alleen als energie sinds je afsluiten goedkoper is geworden ([Energiewet, artikel 2.15](https://wetten.overheid.nl/BWBR0050714/2026-01-01)).
- **Na afloop:** kies je zelf geen nieuw contract, dan wordt het een variabel contract voor onbepaalde tijd ([ACM](https://www.acm.nl/system/files/documents/besluit-vaststelling-modelcontracten.pdf)).

Elke leverancier moet sinds 2026 een vast modelcontract van 12 maanden aanbieden. Langere looptijden zijn eigen contracten van de leverancier. Lees meer in [modelcontract onder de Energiewet](/kennisbank/modelcontract-energiewet).

## Wat is een variabel energiecontract?

Bij een variabel contract heeft de leverancier een prijs die hij tussentijds mag aanpassen, omhoog en omlaag. Je hebt geen vaste looptijd en kunt altijd kosteloos opzeggen, met een opzegtermijn van maximaal een maand ([ACM ConsuWijzer](https://consument.acm.nl/elektriciteit-en-gas/overstappen-vergelijken-en-verhuizen/energiecontract-opzeggen-alles-over-opzegvergoeding-en-opzegtermijn)).

- **Variabel modelcontract:** de tarieven mogen alleen op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober wijzigen. Je leverancier moet je minstens een maand vooraf persoonlijk informeren.
- **Andere variabele contracten:** in de voorwaarden staat wanneer en hoe de leverancier de prijs mag wijzigen. Lees die na voordat je overstapt.

Een variabel contract past als je flexibel wilt blijven, bijvoorbeeld omdat je gaat verhuizen of eerst wilt afwachten hoe de prijzen zich ontwikkelen.

## Wat is een dynamisch energiecontract?

Bij een dynamisch contract betaal je de beursprijs van het moment. Voor stroom is dat de day-ahead-prijs per kwartier of per uur; sinds 1 oktober 2025 heeft die markt 96 prijzen per dag ([EPEX SPOT](https://www.epexspot.com/en/news/successful-implementation-15-minute-market-time-unit-mtu-sdac)). Voor gas is er één prijs per dag, van 06:00 tot 06:00 uur. Bovenop de beursprijs betaal je een inkoopvergoeding van de leverancier, energiebelasting en btw.

- **Voordeel:** gebruik je stroom op goedkope momenten, bijvoorbeeld 's nachts of als het hard waait of de zon fel schijnt, dan betaal je minder.
- **Risico:** bij schaarste, weinig wind of weinig zon kan de prijs snel en flink stijgen. Je draagt dat risico zelf, en in de winter is je rekening hoger.
- **Nodig:** een slimme meter. Je kunt altijd kosteloos opzeggen.

De prijzen van vandaag en morgen staan op [dynamische energieprijzen](/dynamische-energieprijzen). Meer uitleg vind je in [dynamisch energiecontract](/kennisbank/dynamisch-energiecontract) en in de rekenhulp [dynamisch of vast](/rekenhulp/dynamisch-of-vast).

## Vast, variabel en dynamisch: de verschillen op een rij

| Kenmerk | Vast | Variabel | Dynamisch |
|---|---|---|---|
| Prijs stroom | Vast voor de looptijd | Wijzigt op momenten die de leverancier bepaalt (modelcontract: 4× per jaar) | Beursprijs per kwartier of uur |
| Prijs gas | Vast voor de looptijd | Idem | Beursprijs per dag |
| Looptijd | Meestal 1, 2 of 3 jaar | Onbepaalde tijd | Onbepaalde tijd |
| Tussentijds opzeggen | Opzegvergoeding mogelijk | Altijd kosteloos | Altijd kosteloos |
| Risico op prijsstijging | Bij de leverancier | Gedeeld: je kunt opzeggen als de prijs stijgt | Bij jou |
| Gemiddelde stroomprijs deze maand (€ per kWh, incl. btw) | € 0,34 | € 0,41 | € 0,25 |

Energiebelasting, netbeheerkosten en de belastingvermindering zijn bij alle drie gelijk. Het verschil zit in de leveringsprijs en de vaste leveringskosten. Hoe je rekening is opgebouwd, lees je in [opbouw van je energierekening](/kennisbank/opbouw-energierekening).

## Welke contractvorm past bij jou?

1. **Wil je weten waar je aan toe bent?** Kies een vast contract. Hoe langer de looptijd, hoe langer je zekerheid hebt, maar ook hoe langer je vastzit als de prijzen dalen.
2. **Wil je flexibel blijven?** Kies een variabel contract. Vergelijk wel regelmatig, want variabele tarieven liggen vaak hoger dan de goedkoopste vaste.
3. **Kun je je verbruik sturen en heb je een financiële buffer?** Dan kan een dynamisch contract goedkoper zijn, zeker met een elektrische auto, warmtepomp of thuisbatterij. Kijk wat [slim sturen](/dynamische-energieprijzen/slim-sturen) kan opleveren.
4. **Heb je zonnepanelen?** Let vanaf 2027 ook op de terugleververgoeding en terugleverkosten. Reken het na in [terugleveren per leverancier](/rekenhulp/terugleveren).

Wat elke contractvorm nu kost voor een gemiddeld huishouden, zie je in de tabel [goedkoopste per contractvorm](/energieprijzen#per-contractvorm). Reken met je eigen verbruik in de [vergelijker](/vergelijken).

## Aannames

- € 0,34, € 0,41 en € 0,25 zijn de gemiddelde all-in stroomprijzen per kWh van de vaste, variabele en dynamische contracten die wij volgen: leveringsprijs plus energiebelasting en 21% btw, zonder vaste leveringskosten, netbeheerkosten en belastingvermindering. Peildatum 18 november 2026.
- Voor dynamische contracten is dat het gemiddelde van deze maand; je werkelijke prijs hangt af van wanneer je stroom gebruikt.

## Veelgestelde vragen

### Wat is het verschil tussen een vast en een variabel energiecontract?

Bij een vast contract staat de leveringsprijs per kWh en m³ voor de hele looptijd vast, meestal 1, 2 of 3 jaar. Bij een variabel contract kan de leverancier de prijs tussentijds aanpassen; bij het variabele modelcontract alleen op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Een variabel contract kun je altijd kosteloos opzeggen.

### Wat betekent dynamisch bij een energiecontract?

Je betaalt de beursprijs van het moment, plus een inkoopvergoeding van de leverancier, energiebelasting en btw. Voor stroom verandert de prijs per kwartier of per uur, voor gas één keer per dag. Je ziet de prijzen een dag vooraf.

### Verandert bij een vast contract dan niets aan mijn rekening?

Je leveringsprijs blijft gelijk, maar wijzigingen in energiebelasting, btw en netbeheerkosten mogen altijd worden doorberekend. Je maandbedrag kan ook veranderen als je meer of minder verbruikt.

### Wat gebeurt er als mijn vaste contract afloopt?

Kies je zelf geen nieuw contract, dan loopt het door als variabel contract voor onbepaalde tijd. Dat kun je altijd kosteloos opzeggen. Variabele tarieven zijn vaak hoger, dus vergelijk op tijd.

### Kan ik een vast contract tussentijds opzeggen?

Ja, maar dan kan een opzegvergoeding gelden als die in je contract staat. Die is het verschil tussen je afgesproken prijs en de prijs van een vergelijkbaar contract nu, maal je resterende verbruik. Is energie intussen duurder geworden, dan betaal je niets.

## Bronnen

1. [ACM: Besluit vaststelling modelcontracten (12 december 2025)](https://www.acm.nl/system/files/documents/besluit-vaststelling-modelcontracten.pdf)
2. [ACM: ACM stelt nieuwe modelcontracten vast (17 december 2025)](https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-stelt-nieuwe-modelcontracten-vast)
3. [ACM ConsuWijzer: Energiecontract opzeggen, opzegvergoeding en opzegtermijn](https://consument.acm.nl/elektriciteit-en-gas/overstappen-vergelijken-en-verhuizen/energiecontract-opzeggen-alles-over-opzegvergoeding-en-opzegtermijn)
4. [Energiewet (artikel 2.9 dynamisch contract, artikel 2.15 opzegvergoeding)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0050714/2026-01-01)
5. [Consumentenbond: Dynamisch energiecontract](https://www.consumentenbond.nl/energie-vergelijken/dynamisch-energiecontract)
6. [EPEX SPOT: invoering 15-minuten-marktperiode in de day-aheadmarkt](https://www.epexspot.com/en/news/successful-implementation-15-minute-market-time-unit-mtu-sdac)

---

Geschreven met hulp van AI. Redactiebeleid: https://enfy.nl/redactie

Citeer deze pagina: "EPEX SPOT: invoering 15-minuten-marktperiode in de day-aheadmarkt", enfy, bijgewerkt 14-11-2026, https://www.epexspot.com/en/news/successful-implementation-15-minute-market-time-unit-mtu-sdac

Vergelijk stroom en gas van alle leveranciers: https://enfy.nl/vergelijken
